Người Quan Trọng Nhất Không Phải Người Ngồi Trên Quyền Lực Lâu Nhất

Ngày 2 tháng 10 năm 2026

Nhìn lại nửa thế kỷ, nước Mỹ thay đổi Tổng thống nhiều lần. Liên Xô sụp đổ, nước Nga bước qua một giai đoạn chuyển tiếp rồi quyền lực tập trung vào Vladimir Putin. Trung Quốc đi từ Mao Trạch Đông, qua thời kỳ cải cách của Đặng Tiểu Bình, đến lúc Tập Cận Bình xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ Chủ tịch nước.

Ba cường quốc, ba con đường khác nhau.

Nước Mỹ đặt niềm tin vào thể chế. Nga và Trung Quốc ngày càng đặt vận mệnh quốc gia vào một cá nhân. Một bên thay người để bảo vệ hệ thống; hai bên còn lại điều chỉnh hệ thống để giữ một người.

Nếu hỏi ai nắm quyền lâu nhất, câu trả lời dễ dàng. Nếu hỏi ai để lại ảnh hưởng sâu nhất, vấn đề phức tạp hơn.

Ronald Reagan góp phần tạo sức ép làm thay đổi cục diện Chiến tranh Lạnh. Mikhail Gorbachev mở cánh cửa cải tổ nhưng không cứu được Liên Xô. Vladimir Putin khôi phục ảnh hưởng của Nga, đồng thời khiến cấu trúc quyền lực của đất nước ngày càng gắn chặt với chính ông. Tập Cận Bình đưa Trung Quốc bước vào cuộc cạnh tranh trực diện với Hoa Kỳ, nhưng cũng đảo ngược mô hình chuyển giao quyền lực có trật tự được duy trì sau thời Mao.

Tuy nhiên, nếu xét người làm thay đổi nền kinh tế và cán cân quyền lực thế giới sâu rộng nhất, Đặng Tiểu Bình nổi bật hơn cả.

Ông không cần ngồi trên chiếc ghế nguyên thủ suốt đời để định hình tương lai Trung Quốc. Chính sách cải cách và mở cửa của ông đưa một quốc gia nghèo, khép kín trở thành công xưởng của thế giới. Hàng hóa, việc làm, vốn đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu đều thay đổi từ quyết định ấy. Sức mạnh mà Trung Quốc sử dụng hôm nay phần lớn được xây dựng trên nền móng của thời Đặng Tiểu Bình.

Nhưng bài học quan trọng hơn không nằm ở tên của một nhà lãnh đạo.

Một quốc gia mạnh không thể chỉ dựa vào một người mạnh. Khi quyền lực tập trung quá lâu, sự ổn định trước mắt có thể che khuất câu hỏi lớn hơn: điều gì xảy ra khi người đó rời đi?

Ưu thế của nước Mỹ không nằm ở chỗ Tổng thống nào cũng xuất sắc. Ưu thế nằm ở khả năng thay Tổng thống mà quốc gia vẫn tiếp tục vận hành. Từ Gerald Ford đến Tổng thống Trump, người đứng đầu Tòa Bạch Ốc có thể thay đổi, đảng cầm quyền có thể thay đổi, chính sách có thể đảo chiều, nhưng Hiến pháp và cơ chế chuyển giao quyền lực vẫn tồn tại.

Đó là khác biệt giữa quyền lực của một con người và sức mạnh của một thể chế.

Người ngồi trên quyền lực lâu nhất chưa chắc là người quan trọng nhất. Người quan trọng nhất có thể là người tạo ra một hệ thống không cần mình vẫn vận hành được.

Bởi dấu ấn cuối cùng của một nhà lãnh đạo không nằm ở số năm họ giữ chiếc ghế, mà ở việc đất nước còn đứng vững hay không sau khi chiếc ghế ấy đổi chủ.

Theo quý vị, trong ba cường quốc này, mô hình nào bền vững nhất? Để lại bình luận bên dưới.

— Truong Nguyen